Pestgedrag kerft diepe wonden

Bij pesten denken we maar al te vaak alleen aan het toebrengen van fysieke verwondingen en aan het toebedelen van scheldwoorden.
Maar ook bijvoorbeeld stalking of het belachelijk maken – al dan niet in het bijzijn van anderen.

Stalking heeft een dubbele lading: de dreiging dat iemand je volgt en je wat zal aandoen is even erg als de daad die – al dan niet – op de stalking volgt. De voortdurende angst maakt het slachtoffer langzaamaan volledig stuk.
Over genegeerd worden wordt nog weinig geschreven: ook dit is een zware vorm van pesten.
Hierbij behandelt de dader je als lucht zonder zich uit te spreken over de reden daarvan. Eén ding is zeker: de dader wil controle en macht uitoefenen. Door het creëren van onzekerheid kan deze zijn prooien behoorlijk in disbalans brengen!
Wanneer je wordt genegeerd heb je doorgaans geen beeld meer van de situatie, van jezelf, laat staan van de reden van deze vorm van venijn.
Je weet niet waar je aan toe bent in de situatie met die persoon. Daardoor kun je je – net als bij stalking – bedreigd voelen omdat je nooit weet wat er komt en meer nog: de dader laat niet eens het voorste van de tong zien. Ook hier zorgen dreiging en onwetendheid voor angst, onmacht en boosheid.
Deze emoties ontstaan doorgaans niet wanneer men maar één keer met de dader te maken heeft: de dader is in dit geval op regelmatige basis aanwezig in je leven.

Bij een lading scheldwoorden kunnen we -als zelfzekere volwassene – onze ratio vaak nog inzetten: de dader projecteert eigen zwakheden op de ander. Of de pester heeft niet eens benul van de woorden die hij/ zij uitschreeuwt.
Volwassenen in een kwetsbare situatie, met een laag zelfbeeld kunnen hier behoorlijk onder lijden. Met een laag zelfbeeld -en in kwetsbare relatievormen – ga je geloven wat de ander ‘van je vindt’.
Bij een kind ligt dit anders: het zelfbeeld moet nog ontwikkeld worden, en als dit al laag is, kan het zeer diepe wonden veroorzaken.

Uit mijn eigen levenservaring – verweven met mijn bijna dertienjarige coachervaring – weet ik dat het om véél meer gaat dan enkel deze voorbeelden. Gepest worden zorgt ervoor dat je immuunsysteem het zwaar te verduren krijgt: stress triggert het bekende vecht- en vluchtmechanisme.

Waarom raken pesterijen niet zo makkelijk opgelost?

1. Je realiseert zelf niet dat je geterroriseerd gechanteerd/ gepest wordt.

2. Je hebt last van schaamte, angst en andere depressieve gevoelens.

3. Kinderen en volwassen zijn dikwijls bang dat er een mechanisme in gang wordt gezet bij de openbaring ervan: bang dat ze in een ‘dominospel’ verzeild raken.

4. Je ouder / partner vraagt: ‘Waarom sla je niet gewoon terug?’
Op die manier word je extra bevestigd in het idee dat je onkundig bent.
Ik hoorde ook van kinderen dat leerkrachten zeiden dat ze al huilden bij het krijgen van een duwtje. Dat ene duwtje werd gezien en ook nog eens geminimaliseerd. Meer nog: getolereerd.

Wat gebeurt er wanneer je gepest wordt?
In het vakjargon praten we over ‘experientiële vermijding’:
Je negeert het gevoel en de ervaring wanneer het gedrag van iemand ongewenst wordt.
Je wil als het ware verlost raken van dat gevoel. Evolutionair gezien zijn we gebouwd op het vermijden van pijn en op zoek naar geluk.
Wanneer het te heet wordt in de zon, zoek je de schaduw op. Wanneer een hond je dreigt aan te vallen, ren je weg en dat zijn op zich allemaal gezonde reacties, anders overleven we gevaren niet.
Toch levert dit overlevingsmechanisme niet altijd het gewenste resultaat op. Dat vermijdingsgedrag zorgt namelijk voor innerlijke conflicten.
Zo kun je bijvoorbeeld erg gaan twijfelen over je gevoelens, gedachten en ervaringen in een pestsituatie.
Dat brengt ons bij een aantal gevoelens die zeer ongewenst zijn: schaamte, angst, depressieve gevoelens…

Zowel kinderen als volwassen zijn mogelijke slachtoffers.
Een kind in volle ontwikkeling kan zichzelf volledig verliezen in de uitspraken en daden van de pester.
Een volwassene die gepest wordt, ziet zichzelf doorgaans als ‘niet geslaagd in het leven’. Ook dat maakt het erg moeilijk/ moedig om ermee naar buiten te komen.
Ook het zelfbeeld en leven van de volwassene kan hierdoor een flinke deuk krijgen! Volwassenen pesten doorgaans op een subtielere manier dan kinderen en daardoor duurt het soms ook langer vooraleer je doorhebt dat je getreiterd wordt als volwassene.

In de ban van de dader.
De uitingen van de pestgeest worden niet altijd meteen gedetecteerd onder de noemer: ‘pesten’.
Pesterijen vinden zich ook plaats in vriendschappelijke of familiale kringen. En dan heb ik het nog niet over pesterijen in partnerrelaties.

Bedenk eens welke emotie er in je opkomt wanneer je vader tegen je zei: “Jij stond ook zeker als laatste in de rij toen het verstand werd uitgedeeld. Grapje!”
Of:
Ga eens na wat het met je doet wanneer dat groepje collega’s doet alsof je lucht bent? Men fluistert wat achter de hand wanneer jij op de afdeling komt.

Pesterijen in partnerrelaties
Hier ga ik bewust uitgebreider op in omdat hier niet veel over gepraat wordt en het wel vaak in mijn praktijk naar boven komt.
Pesterijen in partnerrelaties komen veel meer voor dan we denken.
Je partner kan je stilzwijgend belonen met een uitgebreide vrijpartij, en je die ontzeggen wanneer je iets deed dat hem/ haar tegen de borst stuitte.

Doorgaans krijgt het slachtoffer ook niet meteen de reden van de dader te horen. Dit spel kan ook op affectief en verbaal vlak plaatsvinden.
Zo kan je partner je ook niet feliciteren wanneer je iets belangrijks – hoe klein ook – hebt bereikt.
De andere dag kan je partner een belangrijke vraag gewoon behandelen alsof die nooit gesteld werd en wanneer je de vraag herhaalt volgt er een afstraffingsmechanisme.
Eigenlijk zegt men je dan zonder worden: “Ik straf of beloon je wanneer ik dat nodig acht.”

Herhaaldelijk pestgeweld.
Met één enkel incident kun je je – als volwassene – nog beroepen op je incasseringsvermogen en deze pijn relativeren.  Na één pestaanval kan een kind nog worden hersteld door de docent, een therapeut, ouders etc.…
Met echt pestgedrag praten we over langdurig mentaal/ fysiek lijden.
Door de herhaling van de pestacts en de subtiliteit ervan worden de wonden langzaam maar zeker dieper ingekerfd en het slachtoffer raakt gewend aan de pijn. Of wanneer het om partnerrelaties gaat:
“Ik heb zijn/ haar gedrag uitgelokt.”

Doorgaans stapt men niet alleen uit de pestsituatie, en de gevolgen daarvan. Meer nog: men raakt ernstig in zichzelf gekeerd. Angst en schaamte maken dat je niet eens meer de energie hebt om eruit te komen. Het gevaar schuilt erin dat je het zelfs gaat tolereren door te denken dat je het wel verdient.
Alarm!
Je hebt nood aan een veilig, professioneel gesprek? Zin om jezelf echt te leren kennen en dus af te rekenen met de dader(s) die jou miskennen?
Boek nu een vrijblijvend en gratis intakegesprek.

© Aloka Liefrink
© Aloka Life Coach